Τρίτη, 10 Ιανουαρίου 2017

Σάββατο, 7 Ιανουαρίου 2017

Ο Τέλλος Άγρας και το πνεύμα της παρακμής



Στεργιόπουλος, Κ. (1962). Η ποίηση και το πνεύμα μιας εποχής. Ο Τέλλος Άγρας και το πνεύμα της παρακμής. Αθήνα: Εστία.


Η μελέτη του Στεργιόπουλου για τον Άγρα (1899 - 1944) είναι μια ολοκληρωμένη σύνθεση για τον ποιητή και το έργο του.





Το βιβλίο είναι δομημένο ‘γραμμικά’.  Μια κατατοπιστική εισαγωγή για την αθηναϊκή νεορρομαντική σχολή του Μεσοπολέμου, στη συνέχεια ο βίος, ο Άγρας της Διάπλασης των Παίδων, η λεπτομερειακή παρουσίαση των τριών ποιητικών του συλλογών (Τα βουκολικά και τα εγκώμια, Καθημερινές, Τριαντάφυλλα της μιας μέρας), άλλες πνευματικές του εκδηλώσεις (ιδιαίτερη έμφαση στο κριτικό του έργο, 193 – 194) και τέλος μια συνολική αποτίμηση του ποιητή: ολόκληρος ο Άγρας είναι μια ηθική και μεταφυσική κρίση (224). 


Ο Στεργιόπουλος θεωρεί ότι ο Άγρας στάθηκε ο πνευματικός απολογητής μιας ολόκληρης γενιάς. Ωστόσο δεν μπορούσε να αντέξει το βάρος της πραγματικότητας (193) και έτσι ολόκληρη η ζωή του, αλλά και το έργο του, είναι μια απόδειξη της ανθρώπινης αδυναμίας, του ανολοκλήρωτου.  Μέσα, όμως, στη συντριβή και στον πόνο η ζωή (του) βρίσκει την απόλυτη ενότητά της, και ο Άγρας μετουσιώνεται σε έναν μυστικό χωρίς θεό (226).    

Τα κύρια γνωρίσματα του έργου του (70 κ.ε.) είναι η ειδυλλιακή διάθεση, η γραφικότητα, η οξύτατη παρατηρητικότητα, η λεπταισθησία, η αγάπη της λεπτομέρειας, μια βαθιά μελαγχολία, η μυστικοπάθεια και μια φιλοσοφημένη στάση απέναντι στα πράγματα. Η ποίηση του είναι ποίηση των μικρών πραγμάτων, εσωτερική, νοσηρή, τεχνική/’φιλολογική, ηθογραφική, αθηναϊκή, ψυχογραφική, περιορισμένης έξαρσης. 

Ο Άγρας του Στεργιόπουλου είναι χαμηλόφωνος και παρακμίας, «μια καταδικασμένη απόπειρα μεγαλοφυΐας», η οποία απόμεινε στην προετοιμασία: μια ασταμάτητη προετοιμασία που και μόνη της ήταν κιόλας ένα έργο (228). 

Τις τελευταίες μέρες της ζωής του, τραυματισμένος στα Δεκεμβριανά από αδέσποτη σφαίρα, ο Άγρας κρατούσε στον Ευαγγελισμό ένα σημειωματάριο με τίτλο «Ultimus inter pares», στο οποίο καταγράφει τις σκέψεις και τους στοχασμούς του και σημειώνει κάπου:
«Μίσος για τη ζωή, για τις φρικώδεις δυνατότητές της» (58).
 





Παρασκευή, 6 Ιανουαρίου 2017

(πέρυσι τον Γενάρη)


το σπίτι μου
είναι μικρό
ίσα που χωράει
τις 12 γάτες και τα δυο σκυλιά μου
κι εκείνο το καλοριφεράκι
που έφερες
από το Μοναστηράκι
πέρυσι τον Γενάρη
με τα μεγάλα κρύα

κι εγώ γέλαγα
και σου ’λεγα
τι το θέλουμε το καλοριφεράκι
το σπίτι
είναι μικρό
κι εύκολα το ζεσταίνουμε
με την αγάπη μας
προσάναμμα

(την αγάπη μας φαίνεται πως την κάψαμε ολόκληρη
βλέπω τις στάχτες της
πάνω στο καλοριφεράκι
που μου θυμίζει
το μεγάλο κρύο
πέρυσι
τον Γενάρη)

Marevna (Marie Vorobieff), Marika with her dog and cats, 1968
  
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...